3.1 Stappen

1 Draagvlak

Bij een alcoholbeleid op de werkplek is het belangrijk om uit te leggen waarom het bedrijf aandacht besteed aan alcohol en werk. U kunt hierbij denken aan:

  • veilig werken en de risico’s van werken onder invloed;
  • maatschappelijke verantwoordelijkheid;
  • het (gezonde) imago van het bedrijf.

Ook algemeen cijfermateriaal over alcohol en werk kan u helpen aandacht voor het onderwerp te verhelderen:

2 Structuur

De leidinggevende is de aangewezen persoon om problemen met alcohol en werk bespreekbaar te maken. Functioneren op het werk is een belangrijk aangrijpingspunt bij alcoholproblematiek en door het functioneren centraal te stellen blijft de bespreking werkgerelateerd. Een gesprek biedt de mogelijkheid om een werknemer ondersteuning aan te bieden.

3 Behoefteanalyse

Het onderwerp alcohol kan deel uitmaken van een bredere vragenlijst of behoefteanalyse (zie stap 3 van het BRAVO kompas) naar de thema’s meer Bewegen, minder Roken, matig met Alcohol, gezonde Voeding en meer Ontspanning.
Vragen aan medewerkers over alcohol kunnen gaan over wel of geen alcohol schenken tijdens bedrijfsfeestjes, behoefte aan ondersteuning en informatie vanuit de werkgever over (minderen) met alcohol.

4 Plan van aanpak

Onderdelen van het plan van aanpak kunnen zijn:

  • training van leidinggevenden op het signaleren van werken onder invloed;
  • training van leidinggevenden om een constructief gesprek aan te gaan met medewerkers over alcoholgebruik in relatie tot het werk en het functioneren;
  • het opstellen van sancties voor werken onder invloed;
  • communicatie over het alcoholbeleid en sancties die staan op werken onder invloed;
  • ondersteuning bieden aan werknemers met alcoholproblemen, bijvoorbeeld via bedrijfsmaatschappelijk werk of de bedrijfsarts;
  • alcohol niet beschikbaar stellen via het werk. Tijdens recepties en feestelijkheden alcoholvrij bier en (fruit)cocktails aanbieden. Of, als er toch keuze is uit alcohol, taxi- of busvervoer naar huis verzorgen voor het personeel.

In de beroepen en sectoren waar alcoholgebruik een direct gevaar oplevert voor de werknemer, collega’s, klanten/gebruikers en het bedrijf als geheel is een actief alcoholbeleid op zijn plaats, inclusief controles op gebruik. Dit geldt bijvoorbeeld voor de transportsector en luchtvaart.

5 Actie

Over overmatig alcohol gebruik en alcoholverslaving praat men niet graag. Toch is het handig om het onderwerp alcohol op een laagdrempelige manier te verbinden aan andere gezondheidsactiviteiten:

  • breng alcohol eens onder de aandacht tijdens een gezondheidsweek door het effect van alcohol op zaken als reactievermogen te laten zien bijvoorbeeld met een rijsimulator. Maak hierbij de koppeling met werk;
  • breng alcohol onder de aandacht tijdens borrels door gebruik te maken van alcoholtesten. Maak hierbij de koppeling met werk;
  • alcohol is net als roken verslavingsgedrag. Vaak komen roken en alcoholgebruik gecombineerd voor. Bij een cursus stoppen met roken kan het onderwerp alcohol ook besproken worden;
  • voor de ‘gelegenheidsdrinker’ met overgewicht: alcohol is calorierijk. Minder drinken draagt bij aan het op gewicht blijven;
  • stresspreventie en vermindering van de ervaren werkdruk kan de behoefte aan alcohol en andere ongezonde gewoontes, zoals roken en ongezond eten, doen afnemen.

6 Evaluatie

Ga jaarlijks na wat de stand van zaken is rondom alcohol en werk. Bekijk de trend over de afgelopen jaren: zijn er zaken die meer aandacht of bijstelling behoeven? Denk bijvoorbeeld aan de volgende zaken:

  • hoe vaak zijn er incidenten gemeld, waarbij alcohol een rol speelde;
  • is er informatie bekend over verzuim en alcoholgebruik;
  • hoe vaak is er gebruik gemaakt van ondersteuning via het werk, zoals bedrijfsmaatschappelijk werk, bedrijfsarts en vertrouwenspersoon;
  • zijn er afgelopen jaar sancties opgelegd? Waarvoor en met welk resultaat?

7 Borging

Het uitgangspunt is dat iedereen binnen uw organisatie het beleid en de sancties kent rondom werken onder invloed. En dat medewerkers, als ze problemen hebben, weten waar ze (anoniem) naar toe kunnen. Dit kan door jaarlijks:

  • aandacht te besteden aan het alcoholbeleid;
  • tijdens werkoverleggen of toolboxmeetings alcoholgebruik aan de orde te stellen;
  • omgaan met alcoholproblematiek een vast onderdeel te maken van management overleg;
  • een handleiding te maken met de mogelijkheden die de organisatie biedt rondom werk en gezondheid. Hierin is opgenomen welke hulp er mogelijk is bij alcoholproblemen, inclusief contactinformatie van professionele hulpverleners. Plaats de handleiding bijvoorbeeld op het intranet. Vergeet vooral niet om nieuwe medewerkers hierop te wijzen zodat ook zij goed op de hoogte zijn.